Wie vandaag Kasteel De Keverberg bezoekt, ziet een opvallende combinatie van eeuwenoude muren, glas en moderne architectuur. Achter die bijzondere herbouw staat architect Edwin Meyer Viol. In de podcast Gezichten achter de geschiedenis vertelt hij over de zoektocht naar de juiste vorm voor een kasteel dat ooit werd verwoest, maar nooit uit het collectieve geheugen verdween.
Meijer Viol, gespecialiseerd in restauratiearchitectuur, kreeg begin jaren 2010 de opdracht om een visie te ontwikkelen voor de ruïne in Kessel. Daarbij stond één vraag centraal: welk kasteel breng je eigenlijk terug tot leven?
"Je moet niet proberen terug te bouwen wat er ooit was," vertelt hij. "Je moet een gebouw maken dat recht doet aan het verleden, maar ook bruikbaar is voor de toekomst."
Inspiratie uit de hele wereld
Voor de herbouw keek Meyer Viol niet alleen naar Limburg of Nederland. Hij bestudeerde kastelen en historische gebouwen in Europa en Azië om te zien hoe andere culturen omgaan met ruïnes en erfgoed. Zo ontdekte hij dat veel Japanse kastelen helemaal niet zo oud zijn als ze lijken.
"In Japan werden kastelen vaak afgebroken zodra een oorlog voorbij was. Dat was een teken van vrede," legt hij uit. "Daardoor zijn veel kastelen daar herbouwd."
Die internationale voorbeelden bevestigden voor hem één belangrijke les: een herbouwd kasteel moet eerlijk zijn over wat oud is en wat nieuw.
Scherven uit het verleden
Het uiteindelijke ontwerp kreeg de naam Scherven uit het verleden. Een verwijzing naar zowel de ruïne die na de Tweede Wereldoorlog overbleef als naar de opvallende dakconstructie, opgebouwd uit hoekige vlakken die de oorspronkelijke rondingen van het kasteel volgen.
Een belangrijk uitgangspunt was dat bezoekers direct moeten kunnen zien welke delen oorspronkelijk zijn en welke later zijn toegevoegd.
"Als je een gebouw kunt lezen, ga je het begrijpen," zegt Meyer Viol. "Voor iedere bezoeker moet zichtbaar zijn wat uit de elfde eeuw komt en wat wij eraan hebben toegevoegd."
Liefde voor mergel
Wie met Meyer Viol spreekt over bouwmaterialen, merkt al snel zijn passie voor mergel. Het natuursteen uit Zuid-Limburg speelde ook een belangrijke rol bij De Keverberg.
"Mergel is een fantastisch materiaal," vertelt hij. "Het ademt, beschermt zichzelf en wordt eigenlijk alleen maar mooier met de jaren."
Zijn fascinatie gaat zo ver dat hij de groeves bezocht waar de steen wordt gewonnen. Volgens hem is juist die verbinding met de regio van grote waarde bij restauratieprojecten.
Verrassingen tijdens de bouw
Zoals bij veel restauraties bracht ook de herbouw van De Keverberg onverwachte ontdekkingen met zich mee. Tijdens de werkzaamheden werden onbekende kelders aangetroffen onder het terrein.
In plaats van die te verbergen, koos het ontwerpteam ervoor ze zichtbaar te maken met glazen platen in de binnenplaats. "Dat zijn de momenten waarop je verleden letterlijk terugvindt," aldus Meyer Viol.
Nog altijd trots
Ruim tien jaar na de opening kijkt de architect met tevredenheid terug op het project. Sterker nog: soms rijdt hij bewust een stukje om wanneer hij in de buurt van de Maas is.
"Dan ga ik toch even kijken of alles nog in orde is," zegt hij lachend. "Die zorg en liefde voor het gebouw zijn altijd gebleven."
Voor Meyer Viol is De Keverberg daarmee meer dan een restauratieproject geworden. Het is een plek waar verleden, heden en toekomst samenkomen – precies zoals hij het ooit voor ogen had.
