Een spuitvrije bufferzone van 2000 meter rond natuurgebied De Groote Peel is noodzakelijk om de schade door pesticiden aanzienlijk te beperken. Dat blijkt uit nieuw veldonderzoek van de Werkgroep Behoud de Peel.
Pesticiden tot diep in natuurgebied aangetroffen
Voor het onderzoek werden langs een 3,7 kilometer lang traject door De Groote Peel dertig eikenbladmonsters verzameld. Analyse op 690 verschillende stoffen toonde aan dat maar liefst 55 pesticiden aanwezig zijn in het natuurgebied. De concentraties zijn het hoogst nabij landbouwpercelen, maar ook in het hart van het gebied worden nog tientallen middelen aangetroffen.
Opvallend is dat zelfs op de meest afgelegen meetpunten nog 19 tot 30 verschillende pesticiden voorkomen. In het centrum van het gebied werden er twintig gemeten. Sommige van deze stoffen zijn inmiddels verboden of worden door het RIVM aangemerkt als ‘zeer zorgwekkend’, waaronder moeilijk afbreekbare PFAS-achtige pesticiden.
Afname vooral in eerste 500 meter
De studie laat zien dat de totale hoeveelheid pesticiden na 500 meter afstand tot landbouwgrond met circa 90 procent afneemt. Op 2000 meter is dat 94 procent. Volgens de onderzoekers is die extra reductie cruciaal voor kwetsbare natuur.
Daarnaast onderscheiden de onderzoekers verschillende verspreidingspatronen: sommige middelen blijven dicht bij de bron, terwijl andere zich regionaal verspreiden en overal in het gebied meetbaar zijn.
Aanbeveling: bufferzone van 2 kilometer
De werkgroep adviseert de overheid om een spuitvrije en extensief beheerde zone van 2000 meter in te stellen rondom De Groote Peel. Deze zone zou moeten samenvallen met een bestaande hydrologische bufferzone, wat kansen biedt voor een geïntegreerde aanpak van natuurherstel.
Ook pleiten de onderzoekers voor een verbod op zeer zorgwekkende stoffen en extra onderzoek naar de verspreiding en ecologische effecten van pesticiden.
Juridische druk neemt toe
De aanbevelingen sluiten aan bij een uitspraak van de Raad van State van 2 april 2025. Daarin werd bepaald dat pesticidengebruik nabij Natura 2000-gebieden vergunningplichtig is als negatieve effecten niet volledig kunnen worden uitgesloten.
Op basis van eerdere onderzoeken heeft de werkgroep al handhavingsverzoeken ingediend bij de provincies Limburg en Noord-Brabant. Die hebben inmiddels tientallen overtredingen vastgesteld bij intensieve teelten in de buurt van natuurgebieden.
Oproep aan overheid
De Werkgroep Behoud de Peel roept de overheid op om regie te nemen en snel maatregelen te treffen. Zonder ingrijpen blijft de natuur in en rond De Groote Peel volgens de onderzoekers blootgesteld aan een voortdurende stroom schadelijke stoffen.
