Pastoor Peter van der Horst.
Omroep P&MToen Peter van der Horst ruim 36 jaar geleden hoorde dat hij deken in Helden werd, moest hij eerst op de kaart kijken waar het dorp eigenlijk lag. Inmiddels hoeft hij daar niet meer over na te denken. Helden werd zijn thuis. Op 6 september krijgt de 75-jarige pastoor officieel eervol ontslag en gaat hij met emeritaat.
Inmiddels kijkt hij terug op ruim 36 jaar waarin hij lief en leed deelde met de inwoners van Helden en omliggende dorpen. Op 6 september krijgt hij officieel eervol ontslag als pastoor van de zeven Vincentiusparochies: Helden, Panningen, Egchel, Meijel, Beringe, Koningslust en Grashoek. Daarmee komt een einde aan 46 jaar als actief priester in het bisdom Roermond.
Warme gemeenschap
Van der Horst werd geboren in Enschede en in 1980 tot priester gewijd. Hij werkte onder meer als kapelaan in Blerick en Horst, voordat hij in Helden terechtkwam. Wat hem bij zijn komst vooral opviel, was de betrokkenheid van de inwoners. “Wat ik aantrof was een hele warme, levende gemeenschap. Er waren heel veel vrijwilligers. Ik heb altijd geprobeerd om die vrijwilligers te koesteren. Want zonder vrijwilligers kan een priester niks. Samen bouw en vorm je de kerk.”
Die gemeenschap is voor Van der Horst altijd minstens zo belangrijk geweest als de kerkgebouwen zelf. Zijn boodschap draaide daarbij vaak om liefde, barmhartigheid, verdraagzaamheid en vergeving. “Zeker in deze tijd, waarin mensen korte lontjes hebben en om niets elkaar in de haren vliegen, denk ik dat de kerk een boodschap van liefde moet hebben. Iedereen is welkom. Niet iedereen hoeft heilig te zijn.”
Lief en leed gedeeld
In meer dan drie decennia ontstond een sterke persoonlijke band met de omgeving. Ook zijn eigen ouders kwamen naar Helden toen zij ouder werden. Van der Horst maakte hun laatste levensfase van dichtbij mee. “Je hebt hier heel veel meegemaakt. Ook met mensen, hun lief en hun leed. Dus je krijgt een band met mensen. Het is niet alleen dat gebouw. Gebouwen zijn relatief. De kerk is een gebouw van mensen.”
Juist het persoonlijke contact noemt hij een van de mooiste onderdelen van zijn priesterschap. Uitvaarten hebben daarbij een bijzondere plaats. Hoewel zeggen dat je ‘graag uitvaarten doet’ volgens hem misschien wat vreemd klinkt, vindt hij het waardevol om juist op zo’n kwetsbaar moment bij families te mogen zijn. Aan de keukentafel luistert hij naar verhalen over degene die is overleden. Die herinneringen probeert hij vervolgens een plaats te geven in het gelovige afscheid. “Je wilt recht doen aan die persoon en tegelijkertijd het perspectief van hoop en troost bieden.”
Kerk verandert
In de 46 jaar van zijn priesterschap zag Van der Horst de katholieke kerk sterk veranderen. Minder mensen bezoeken wekelijks de kerk, er worden minder kinderen gedoopt en kerkgebouwen worden aan de eredienst onttrokken. Toch betekent een gesloten kerk volgens hem niet dat ook de plaatselijke geloofsgemeenschap verdwijnt. De uitdaging is juist om inwoners van dorpen waar een kerk sluit betrokken te houden.
Tegelijkertijd ziet hij nieuwe ontwikkelingen. Jongeren die weinig of niets van het geloof hebben meegekregen, gaan soms zelf op zoek naar zingeving. “In deze internettijd gaan ze op zoek. Op internet is natuurlijk een hele hoop rotzooi te vinden, maar ook heel veel goeds over het geloof. En dan komen mensen soms toch bij Jezus uit. En soms ook bij de pastoor.”
Zo herinnert hij zich een meisje dat na een mis naar hem toe kwam met de mededeling dat ze gedoopt wilde worden. Voor Van der Horst zijn het signalen dat geloof, ondanks de teruglopende cijfers, niet zomaar verdwenen is.
Stapje terug
De afgelopen jaren droeg Van der Horst verantwoordelijkheid voor de zeven parochies van de Vincentiusfederatie. Sinds 2015 hebben deze parochies één gezamenlijk kerkbestuur en sinds 2022 vormen ze samen een federatie.
Ook buiten de parochies vervulde hij verschillende functies binnen het bisdom. In 2020 werd hij benoemd tot lid van het kathedraal kapittel, het belangrijkste adviesorgaan van de bisschop. Vanwege zijn 75e verjaardag kwam in mei van dit jaar een einde aan dat lidmaatschap.
Nu volgt ook zijn emeritaat als pastoor. Of het vanaf 6 september daadwerkelijk rustig wordt, weet hij nog niet. Een opvolger staat niet onmiddellijk klaar.
‘Het raakt me’
Na ruim 36 jaar afscheid nemen van Helden en omgeving valt hem zwaar. “Het raakt me als ik erover praat. Dat zal 6 september ook nog wel even moeilijk worden. Het is natuurlijk een heel stuk van je leven.” Toch overheerst vooral dankbaarheid. Van der Horst hoopt dat mensen in al die jaren iets hebben ervaren van wat hij als zijn belangrijkste taak ziet: er werkelijk voor mensen zijn.
“Dat de herder echt hart heeft voor de schapen. Dat ik blij kan zijn met hun vreugde, maar ook werkelijk begaan ben met hun verdriet, hun onmacht en hun zorgen.”
Op zondag 6 september om 10.00 uur vindt het afscheid plaats tijdens een plechtige eucharistieviering in de St. Lambertuskerk in Helden, met medewerking van diverse koren en het Koninklijk Schuttersgilde St. Lambertus.
