Jan Bouten blikt terug met het speelgoed van weleer
Vrijdag opent in Museum Peel en Maas een nieuwe tentoonstelling die bezoekers meeneemt naar het speelgoed van vroeger. Het Speelgoedmuseum staat vol herkenning, nostalgie en verhalen uit een tijd waarin een tol, een bordspel of een simpele bal nog voor eindeloos speelplezier kon zorgen.
Een van de meest markante stemmen in die geschiedenis is Jan Bouten uit Panningen, jarenlang eigenaar van Intertoys en getuige van tientallen jaren speelgoedontwikkeling.
Voor Bouten begint het verhaal al ver vóór zijn winkeljaren, bij zijn eigen jeugd. “Het eerste speelgoed waar ik mee speelde was de tol,” vertelt hij. “Dat was een stokje met een zweepje eraan en een touwtje met een tol. Dan sloeg je die weg en ging hij draaien. Met z’n allen probeerden we hem af te slaan. Wie het als laatste deed, won.” Het zijn herinneringen aan een tijd waarin kinderen met weinig middelen buiten urenlang vermaak vonden.
Blije gezichten
Diezelfde verwondering zag hij later terug in zijn eigen winkel, waar generaties kinderen en ouders over de vloer kwamen. “Iedereen kwam met blije gezichten binnen,” zegt hij. “Kinderen die jarig waren, hun zwemdiploma hadden gehaald, of zelfs iets kleins als voor het eerst op het potje hadden gezeten. Er was altijd wel een reden voor een cadeautje. Het was eigenlijk altijd een beetje feest in de winkel.”
Klassiekers
Als eigenaar van Intertoys zag Bouten hoe het speelgoedlandschap voortdurend veranderde, maar ook hoe sommige producten generaties overstegen. Klassiekers als Mens Erger Je Niet, Dr. Bibber en Vier op een Rij bleven populair, maar daar tussendoor kwamen steeds nieuwe trends op die het straatbeeld tijdelijk bepaalden.
Een van de meest opvallende voorbeelden is de Rubik’s Cube. “Mensen kwamen terug dat hij niet werkte,” vertelt Bouten lachend. “Dan draaide ik hem even goed en was het opgelost. Er zat gewoon een bepaalde formule achter, maar veel mensen raakten er compleet in vast.”
Lolobal
Nog sterker was het effect van de Lolobal, een speelgoedhype die hem tot op de dag van vandaag is bijgebleven. “Ik zag hem op de beurs in Neurenberg en was meteen overtuigd. Een ovaalvormige bal met een schijf eromheen waarop je kon springen. Ik kocht er honderden voor de paasmarkt, maar er gebeurde eerst helemaal niks.”
Tot Pinksteren alles veranderde. “Een lokale ondernemer kocht er eentje voor zijn nichtje, en daarna ging het ineens los. Het werd een rage. Iedereen wilde er één. Uiteindelijk stond ik met aanhangers vol voorraad en rijen mensen voor de deur. Ik moest zelfs met voorrang naar de leverancier om genoeg te krijgen.”
Loombandjes
Ook de loombandjes zorgen jaren later voor een vergelijkbare gekte. “We hadden meters vol in alle kleuren. Mensen kwamen zelfs uit Brabant naar Panningen om ze te halen. Dat ging echt hard.”
Games
Volgens Bouten laat die geschiedenis goed zien hoe snel speelgoed kan veranderen. Waar vroeger bordspellen en buitenspeelgoed de norm waren, is dat nu verschoven naar games en digitale beleving. “Vroeger maakten ouders samen met hun kinderen een vlieger en gingen ze naar buiten. Nu is het veel individueler geworden. Alleen dingen als Lego en Playmobil hebben zich echt aangepast en zijn blijven bestaan.”
Speelgoedmuseum
Op vrijdag 24 april is de opening van onze nieuwe tentoonstelling: het Speelgoedmuseum in het Museum Peel en Maas in het Kerkeböske. In deze tentoonstelling duik je in de wondere wereld van speelgoed van vlak na de oorlog tot vandaag de dag. Zo wandel je langs de geschiedenis van speelgoedwinkels uit Peel en Maas en zie je herkenbare etalages, iconische merken en sfeervolle, historische foto’s. Ook vertellen (bekende) inwoners uit Peel en Maas over hun favoriete speelgoed.
