Marijke Gijsen.
De Limburgse taal verandert en steeds meer oude dialectwoorden dreigen te verdwijnen. Tekstschrijfster en dichteres Marijke Gijsen uit Helden wil daar iets aan doen. In de tweede aflevering van Kalt of Plat vertelt ze over haar liefde voor het Heldens dialect en het belang van het doorgeven van de eigen taal aan volgende generaties.
Marijke Gijsen heeft inmiddels een flink aantal liedjes, gedichten en verhalen op haar naam staan. Voor haar nieuwste gedichtenbundel koos ze ervoor om de teksten in het Heldens dialect uit te brengen. Daarbij kreeg ze hulp van Margriet van Soest, die werkt aan een nieuw Heljes woordenboek. Samen zochten ze naar de juiste woorden en schrijfwijzen.
Het schrijven volgens de dialectregels blijkt soms een uitdaging. Gijsen merkt dat ze minder spontaan schrijft wanneer ze voortdurend moet nadenken over de juiste spelling. Tegelijkertijd maakt het haar bewuster van woorden die dreigen te verdwijnen.
Ook in haar werk als tekstschrijfster voor artiesten komt Gijsen regelmatig in aanraking met verschillende Limburgse dialecten. Ze schreef onder meer teksten voor artiesten uit Helden, Kessel en andere plaatsen in Noord-Limburg. Daarbij is het zoeken naar woorden die niet alleen de juiste betekenis hebben, maar ook passen bij het plaatselijke dialect en het rijmschema.
Volgens Gijsen zijn de verschillen tussen dialecten juist een belangrijk onderdeel van de Limburgse taal. Ze maakt zich wel zorgen over het verdwijnen van die eigenheid. Waar vroeger bij het Limburgse Vastelaovesleedjeskonkoer (LVK) streng werd gelet op het gebruik van het plaatselijke dialect, worden tegenwoordig ook Nederlandse en Engelse woorden vaker geaccepteerd.
In de aflevering komt ook tekstschrijver Robert Janssen uit Kepèl aan het woord. Hij vertelt hoe het gebruik van dialect verhalen, grappen en serieuze onderwerpen dichter bij het publiek kan brengen. Volgens hem kunnen mensen hun gevoelens soms zelfs beter uitdrukken in hun eigen dialect dan in het Nederlands.
Ook de invloed van televisie, computers en telefoons speelt een rol bij de veranderingen in het taalgebruik. Daardoor dreigen oude, plaatselijke woorden steeds minder gebruikt te worden.
Gijsen vindt dat de huidige generatie een belangrijke taak heeft in het doorgeven van de Limburgse taal. Daarbij hoeft niet iedereen ieder woord direct te begrijpen. Juist door met elkaar in gesprek te blijven en woorden uit te leggen, kan het dialect levend blijven.
Kal toch Plat is een programma van Omroep P&M en Omroep Horst aan de Maas over de Limburgse taal en is mede mogelijk gemaakt door het Hoes veur ‘t Limburgs.
