Vijftien cultuurhistorisch waardevolle bouwwerken en objecten in Peel en Maas krijgen mogelijk de status van gemeentelijk monument. Het college heeft daarvoor het aanwijzingsproces in gang gezet. Het gaat om een uiteenlopende verzameling, van pastorieën en kapellen tot het SIF-gebouw en de carillontoren in het centrum van Panningen.
De vijftien objecten vormen de eerste tranche van een groter traject. De gemeente wil de komende jaren meer cultuurhistorisch waardevolle bouwwerken beschermen, maar kiest er bewust voor om niet alles in één keer aan te wijzen.
“We hebben nu deze eerste tranche ingezet om ervaring op te doen met het proces zoals we daarover nagedacht hebben”, legt wethouder Sander Janssen uit. De werkwijze kan aan de hand van de eerste ervaringen nog worden bijgesteld.
Van oude pastorie tot carillontoren
De eerste selectie laat zien dat een gemeentelijk monument niet per definitie een eeuwenoud gebouw hoeft te zijn. Op de lijst staan onder meer een oude pastorie in Beringe, verschillende kapellen en woningen, de ronde voormalige school in Baarlo (nu Engelbewaarder), het SIF-gebouw en de carillontoren in Panningen. Ook de voorgevel van het voormalige gemeentehuis in Maasbree en een pand aan de Kerkstraat in Panningen waar de paters Lazaristen verblijven, behoren tot de selectie.
De carillontoren in Panningen is een van de modernere objecten. De waarde ervan zit onder meer in het verhaal van de plek. Hier stond vroeger het raadhuis van de voormalige gemeente Helden. De toren herinnert volgens de gemeente aan een periode waarin Panningen sterk in ontwikkeling was. Ook bij het SIF-gebouw speelt meer dan alleen het uiterlijk een rol. Het gedachtegoed achter een gebouw en het verhaal dat ermee verbonden is, kunnen eveneens bijdragen aan de cultuurhistorische waarde.
Vijf criteria
Aan de selectie ging onderzoek door een onafhankelijke erfgoeddeskundige vooraf. Daarbij is gebruikgemaakt van eerdere inventarisaties, archiefonderzoek en gesprekken met inwoners en heemkundeverenigingen. De objecten zijn aan de hand van vijf criteria gewaardeerd. Daarbij wordt onder meer gekeken naar de cultuurhistorische, architectonische en bouwhistorische waarde, zeldzaamheid en de samenhang met de omgeving.
Architectonische waarde gaat bijvoorbeeld over de manier waarop een gebouw is ontworpen en gebouwd en wat dat vertelt over een bepaalde periode. Een object hoeft daardoor niet door iedereen direct als ‘mooi’ of monumentaal te worden ervaren om toch cultuurhistorisch waardevol te zijn.
Voorbescherming is al ingegaan
De aanwijzing van de vijftien objecten is nog niet definitief. Het college heeft nu een voornemen tot aanwijzing genomen. Dat heeft nu al wel gevolgen. Vanaf het collegebesluit geldt voorbescherming voor de betreffende bouwwerken. Grote ingrepen die de mogelijke monumentale waarden aantasten, kunnen daardoor niet zonder meer worden uitgevoerd.
Eigenaren en andere zakelijk gerechtigden zijn persoonlijk geïnformeerd. Zij krijgen acht weken de tijd om een zienswijze in te dienen. Ook organiseert de gemeente informatiebijeenkomsten waar zij met vragen terechtkunnen. Na de zienswijzeprocedure neemt het college een definitief besluit over de aanwijzingen.
Monument betekent niet dat niets meer mag
Een monumentenstatus betekent niet dat een eigenaar niets meer aan zijn pand mag veranderen. Onderhoud, verduurzaming en verbouwingen blijven mogelijk. Voor bepaalde veranderingen kan wel een vergunning nodig zijn, waarbij wordt beoordeeld of de monumentale waarden worden aangetast.
Daar staat ook financiële ondersteuning tegenover. De gemeenteraad heeft jaarlijks 75.000 euro beschikbaar gesteld voor het in stand houden van gemeentelijke monumenten.
Meer monumenten volgen
De gemeente kiest bewust voor een eerste groep van vijftien. Een aanwijzing brengt een juridische procedure met zich mee, inclusief de mogelijkheid om zienswijzen in te dienen en later bezwaar en beroep aan te tekenen. Door met een beperkte groep te beginnen, wil de gemeente ervaring opdoen en bekijken of de gekozen werkwijze in de praktijk goed functioneert.
Als het aan het college ligt, blijft het dan ook niet bij deze vijftien. De eerste tranche vormt het begin van een meerjarig traject om meer cultuurhistorisch waardevolle bouwwerken en objecten in Peel en Maas te beschermen.
Overzicht
Grotestraat 5, 5a, 5b en 5c, Baarlo – woningen
Markt 3, Baarlo – pastorie
Markt 4, Baarlo – pand/woning
Tiendvrij 18, Baarlo – MFC De Engelbewaarder
Vergelt, nabij 26, Baarlo – Mariakapel
Kanaalstraat 88, Beringe – oude pastorie
Kaumeshoek, nabij 20, Beringe – kapel
Rochusplein 14, Helden – pand
Breestraat/Rinkesfort, nabij Breestraat 44, Maasbree – kapel/object
Dorpstraat 20, Maasbree – voormalig gemeentehuis
Kerkstraat 10, Panningen – gebouw op het oude kerkhof
Industrieterrein Panningen 4, 4b, 4c en 4d – SIF-gebouw
Kerkstraat 7, Panningen – woning van de paters Lazaristen
Nijverheidsstraat 4A, Panningen – gemeenschapshuis In Kepèl
Raadhuisplein 1, Panningen – carillontoren
