Een nieuw samenwerkingsakkoord moet beweging brengen in de vastgelopen stikstofaanpak rond de Peel. In totaal werken 22 overheden samen aan maatregelen voor natuur, water, landbouw en leefbaarheid. Voor het Limburgse deel van de Peel is 150 miljoen euro beschikbaar; Noord-Brabant krijgt eveneens 150 miljoen euro. Volgens Mario Jacobs, dijkgraaf van waterschap Aa en Maas en onafhankelijk voorzitter van de samenwerking, is het geld een belangrijke eerste stap.
Het akkoord werd in Griendtsveen ondertekend. Aan de overeenkomst is direct een uitvoeringsprogramma gekoppeld, verdeeld over vijf deelgebieden. Daar moeten de betrokken overheden samen met boeren en andere partijen concrete maatregelen uitwerken.
Jacobs noemt het akkoord een kans om de regio ‘van het stikstofslot’ te halen. De stikstofproblematiek remt volgens hem niet alleen natuurherstel, maar ook woningbouw en de ontwikkeling van bedrijven. Tegelijk waarschuwt hij dat de aanpak niet uitsluitend over stikstof mag gaan.
Water minstens zo belangrijk
Voor de Peel is verdroging mogelijk een nog groter probleem dan stikstof, stelt Jacobs. Het hoogveengebied kan worden vergeleken met een lekkende badkuip op een berg: om het water vast te houden, moeten lekken worden gedicht en moet vanuit de omgeving tegendruk worden opgebouwd.
Daarvoor zijn aanpassingen aan de waterhuishouding nodig. In en rond de Peel lopen al projecten die het grondwaterpeil moeten verhogen en het hoogveen moeten beschermen. Volgens Jacobs zijn daar voorzichtig positieve resultaten zichtbaar. De natuur kan zich soms sneller herstellen dan vooraf wordt gedacht.
Ook inwoners kunnen volgens hem bijdragen aan het tegengaan van verdroging. Hij adviseert terughoudend om te gaan met het sproeien van tuinen, bij voorkeur ’s avonds water te geven en korter te douchen. “Als veel mensen dat doen, heeft dat samen een grote impact.”
Tekst gaat verder onder de video.
Toekomst voor boeren
De eerste mensen die iets van het akkoord zullen merken, zijn volgens Jacobs de boeren in de vijf deelgebieden. Overheden willen met hen aan de keukentafel bespreken welke maatregelen op bedrijfsniveau mogelijk zijn. Daarbij moet niet alleen naar natuurdoelen worden gekeken, maar ook naar een duurzaam verdienmodel en toekomstperspectief.
Jacobs waarschuwt voor maatregelen die melkveehouders rond Natura 2000-gebieden verdringen en vervolgens ruimte geven aan akkerbouw. Grasland kan volgens hem helpen om water langer vast te houden en vraagt geen gewasbeschermingsmiddelen. “Dan los je mogelijk een stikstofprobleem op, maar krijg je er een waterprobleem voor terug.”
Ook bij de voorgestelde zones rond natuurgebieden is maatwerk nodig. Een vaste afstand van bijvoorbeeld 500 meter of een kilometer past volgens Jacobs niet automatisch bij iedere locatie. In het ene gebied kan een kleinere zone voldoende zijn, terwijl elders juist meer ruimte nodig is.
Miljarden nodig
De 300 miljoen euro is volgens Jacobs niet genoeg om alle problemen in de Peel op te lossen. Daarvoor zijn uiteindelijk miljarden nodig. Hij hoopt dat de regio bij toekomstige landelijke fondsen opnieuw aanspraak kan maken op geld. Dat moet niet alleen worden besteed aan stikstofreductie en natuur- en waterherstel, maar ook aan de economische en sociale leefbaarheid van de Peel.
Boeren hebben volgens hem vooral behoefte aan duidelijke doelen, invloed op de manier waarop die worden bereikt en langdurige zekerheid. Steeds wisselend kabinetsbeleid is funest. “Geef boeren rust, voorspelbaarheid en zekerheid, zodat zij weer kunnen ondernemen.”
Van praten naar uitvoeren
Jacobs is voorzichtig positief over de nieuwe aanpak. Hij wijst erop dat de Peel en de Veluwe als prioritaire gebieden zijn gekozen, mede omdat overheden in de Peel al samenwerken. De grootste bedreiging is volgens hem opnieuw politiek uitstel, bijvoorbeeld wanneer een kabinet valt of plannen sterk worden gewijzigd.
De komende periode moet blijken hoe snel het akkoord tot zichtbare resultaten leidt. Voor Jacobs is de richting in ieder geval helder: “We moeten van praten naar uitvoeren.”
