Het plan komt uit de koker van het Interprovinciaal Overleg (IPO), LTO Nederland, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), de Unie van Waterschappen en het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt (NAJK). Een opvallend element in het voorstel is dat zij dwangmaatregelen niet uitsluiten wanneer vrijwillige stappen onvoldoende blijken.
Minder stikstof per boer
De initiatiefnemers willen wettelijk vastleggen hoeveel stikstof een landbouwbedrijf nog mag uitstoten in 2030 en 2035. Boeren die die doelen niet halen, riskeren het (deels) kwijtraken van hun vergunning. In totaal moet de landbouwsector binnen tien jaar 42 tot 46 procent minder stikstof uitstoten dan in 2019.
Rond Natura 2000-gebieden waar de natuur het meest onder druk staat, willen de partijen extra stappen zetten. In die zones – rond twee tot vijf gebieden – zou wettelijke herverkaveling ingezet kunnen worden. “Dat kan betekenen dat boeren verplicht hun grond ruilen voor percelen verder van de kwetsbare natuur,” zegt IPO-voorzitter Ina Adema. “Wij gaan daarin verder dan het kabinet tot nu toe heeft voorgesteld.”
Steun vanuit Den Haag nodig
In ruil voor deze toezeggingen willen de betrokken partijen ook garanties van het Rijk. Zo moet de overheid boeren die willen stoppen actief ondersteunen en investeren in innovaties die uitstoot beperken. Ook moet er geld komen om zogenoemde PAS-melders – boeren die in het verleden zonder vergunning werkten – alsnog van een geldige vergunning te voorzien.
Boerenorganisaties benadrukken dat bedrijven voortaan afgerekend moeten worden op hun eigen uitstoot, en niet op de algemene staat van de natuur in de omgeving. “Boeren kunnen niet verantwoordelijk worden gehouden voor effecten waar ze zelf geen invloed op hebben,” stelt LTO.
Gesprekken met natuurorganisaties
Het gepresenteerde pakket is volgens het IPO slechts de eerste stap. De komende periode willen de partijen in gesprek met natuurorganisaties over wat er nodig is om natuur in Nederland structureel te behouden en te herstellen. Voor die bredere aanpak verwacht voorzitter Adema dat tientallen miljarden euro’s nodig zullen zijn.
Intussen kondigen milieuorganisaties aan structureel juridische procedures te starten tegen nieuwe vergunningen, met als startpunt Limburg. Daarmee lijkt het stikstofdebat voorlopig nog niet van tafel.
