Met de gemeenteraadsverkiezingen in zicht klinkt er een duidelijke waarschuwing vanuit de wetenschap. Volgens hoogleraar lokaal en regionaal bestuur Klaartje Peters maken veel politieke partijen beloftes over onderwerpen waar de gemeente helemaal niet over gaat.
Bushaltes
Veel inwoners maken zich bijvoorbeeld zorgen over het verdwijnen van bushaltes. Toch ligt die verantwoordelijkheid niet bij de gemeenteraad, maar bij de provincie. “Daar kun je lokaal campagne over voeren, maar je neemt er als raad geen besluit over,” aldus Peters. Hetzelfde geldt voor geldautomaten, waar banken over gaan. Gemeenten kunnen volgens haar wel een rol spelen door het gesprek aan te gaan en te lobbyen bij andere overheden of organisaties.
Belangrijke thema’s
Volgens Peters realiseren veel kandidaat-raadsleden zich dit pas na de verkiezingen. Belangrijke thema’s zoals klimaat, energie en jeugdzorg worden steeds vaker op regionaal, provinciaal of landelijk niveau bepaald. “De wereld is ingewikkelder geworden en overheden moeten steeds meer samenwerken. Het initiatief ligt vaak niet bij de gemeente, maar hogerop.”
Dat vraagt volgens haar om realisme in verkiezingsprogramma’s. “Beloof niet wat je niet kunt waarmaken. Als iets niet kan, zeg dat dan ook gewoon.” Openheid en duidelijke communicatie zijn volgens haar essentieel om het vertrouwen van inwoners te behouden.
Regionale samenwerkingen
Tegelijkertijd wijst Peters op een ander knelpunt: de groei van regionale samenwerkingen tussen gemeenten. Gemeenteraden hebben daar vaak weinig invloed op, terwijl er wel belangrijke besluiten worden genomen, bijvoorbeeld over jeugdzorg of afvalverwerking.
Om die betrokkenheid te vergroten, pleit ze voor een betere taakverdeling binnen de gemeenteraad. Raadsleden zouden zich bijvoorbeeld als ‘ambassadeur’ kunnen richten op regionale dossiers, terwijl anderen juist dichter bij de wijken en dorpen blijven. “Zo houd je als raad beter grip op wat er speelt, op alle niveaus.”
