Onderzoeker Piet Gommans in Studio P&M
In de gemeente Peel en Maas is een nieuw historisch onderzoek gestart naar Joodse onderduikers, pleegkinderen en gastgezinnen uit de Tweede Wereldoorlog. Het project wil een grotendeels vergeten hoofdstuk uit de geschiedenis opnieuw in beeld brengen.
Volgens initiatiefnemers Piet Gommans, Jos Benders en Wilfred Ueberbach is er opvallend weinig vastgelegd over deze geschiedenis in lokale archieven. “Er is na de oorlog nauwelijks over gesproken binnen families, waardoor veel informatie is verdwenen,” zegt Gommans. “Nu komen er via nieuwe verhalen en archiefonderzoek weer puzzelstukjes boven.”
Al tientallen onderduikers in beeld
Inmiddels zijn er ruim vijftig Joodse onderduikers en pleegkinderen in de voormalige gemeente Helden geïdentificeerd. Het onderzoek wordt nu uitgebreid naar de hele gemeente Peel en Maas.
De onderzoekers verwachten dat er nog veel onbekend is. “Elke naam, foto of herinnering kan een ontbrekend stukje van de puzzel zijn,” aldus Benders, die eerder in Venlo onderzoek deed. “Vaak komen deze verhalen pas boven via familieherinneringen of oude documenten.”
Onderzoeken
Uit het lopende onderzoek komen steeds meer concrete verhalen naar voren. Zo blijkt dat via netwerken van onder meer artsen en lokale contactpersonen Joodse kinderen op verschillende adressen in de regio terechtkwamen. In Helden werd bijvoorbeeld een Joods meisje vanuit Amsterdam via Arnhem ondergebracht bij een pleeggezin aan het Mariaplein. Zij verbleef daar ondergedoken en bleef na de oorlog bij het gezin wonen.
Ook zijn er verhalen van kinderen die via zogenoemde koeriersroutes, vaak per fiets en trein, van stad naar stad werden gebracht om hen uit handen van de bezetter te houden. In sommige gevallen werden zij onderweg meerdere keren overgedragen aan andere pleeggezinnen in dorpen in de regio, waaronder Helden, Panningen en omliggende plaatsen.
Daarnaast zijn er aanwijzingen van grotere netwerken waarbij tientallen onderduikers via lokale tussenpersonen op boerderijen en in afgelegen woningen werden ondergebracht. Zulke locaties boden relatief meer veiligheid en waren minder zichtbaar voor de bezetter.
Tientallen namen al gevonden
Inmiddels zijn er ruim vijftig Joodse onderduikers en pleegkinderen in de voormalige gemeente Helden geïdentificeerd. Het onderzoek wordt nu uitgebreid naar de hele gemeente Peel en Maas, “Maar we weten dat dit nog maar een deel is,” zegt Gommans. “Elk nieuw archiefstuk of familieverhaal kan weer meerdere namen opleveren. Het blijft een grote puzzel.”
Oproep aan inwoners
De onderzoekers roepen inwoners op om informatie, foto’s of familieverhalen te delen. “Zelfs kleine herinneringen kunnen belangrijk zijn,” aldus Ueberbach. “Een naam op een klasfoto of een verhaal van grootouders kan net het ontbrekende puzzelstuk zijn.”
Het doel van het project is om uiteindelijk een zo volledig mogelijk overzicht te krijgen van alle Joodse onderduikgeschiedenissen in de regio. Tips kunnen gestuurd worden naar Piet Gommans via linsepierke@gmail.com.
