"Binnen onze vereniging hebben we veel informatie over de oorlog verzameld," vertelt Rovers. "We beschikken over dagboeken van mensen die de oorlog hebben meegemaakt en hebben daarnaast een uitgebreide bibliotheek met relevante literatuur. Maar deze tentoonstelling is vooral opgebouwd aan de hand van persoonlijke verhalen en voorwerpen die betrekking hebben op de oorlog."
Een opvallend deel van de expositie gaat over de Russische dwangarbeiders die tijdens de Tweede Wereldoorlog door de Duitsers werden weggevoerd uit Oekraïne, Rusland en Wit-Rusland. "In 1942 werden deze jonge mannen en vrouwen door de Duitsers opgepakt en op transport gezet naar fabrieken in Duitsland, waar ze onder barre omstandigheden moesten werken. Sommigen kwamen terecht in een fabriek in Brüggen, net over de grens bij Reuver."
De 'Russische maedjes'
Onder deze groep bevond zich een jonge vrouw die samen met 28 andere meisjes in de fabriek werkte. De fabrieken hadden een tekort aan arbeiders, waardoor ook mannen uit Reuver en omliggende dorpen zoals Belfeld en Tegelen daar te werk werden gesteld. "Deze Nederlandse arbeiders kregen loon en hadden iets meer vrijheid dan de dwangarbeiders. De meisjes hadden op zondag vrij en zo ontstond er contact tussen hen en de Nederlandse mannen."
Sommige meisjes raakten bevriend met de lokale arbeiders en kregen zelfs een relatie. "Er zijn gevallen bekend waarbij de meisjes werden geholpen om te ontsnappen en onder te duiken aan de Nederlandse kant. Dat was levensgevaarlijk, want als de Duitsers daarachter kwamen, zou dat grote gevolgen hebben gehad."
Hulp aan Franse krijgsgevangenen
Naast de dwangarbeiders waren er in de regio ook Franse krijgsgevangenen ondergebracht. Zij kregen hulp van de plaatselijke bevolking, onder andere op initiatief van de pastoor. "De gevangenen moesten de Maas oversteken om te ontsnappen. Dat gebeurde in het geheim, vaak met behulp van mensen als de veerman tussen Reuver, Beesel en Kessel. Hij heeft naar schatting honderd Franse militairen in een klein bootje overgezet."
Deze ontsnapte soldaten onderhielden contact met hun lotgenoten in Duitsland via het Rode Kruis. "In pakketjes met voedsel of andere spullen werden geheime berichten verstuurd. Soms werd een briefje met een adres verborgen in een brood of zat er een boodschap in een bepaald patroon van woorden," legt Rovers uit.
Meer dan een tentoonstelling
Heemkundevereniging Maas- en Swalmdal doet meer dan alleen deze tentoonstelling. "We zijn al jaren bezig met het ontwikkelen van een wandelroute en twee fietsroutes langs historische plekken in het Maas- en Zwalmdal. Daarnaast willen we een oude documentaire over de oorlog, die ooit op de lokale televisie werd uitgezonden, opnieuw vertonen in de bioscoop van Reuver."
De tentoonstelling over tachtig jaar bevrijding is nog tot en met 7 mei te zien in de bibliotheek van Reuver.
