In Peel en Maas staat wonen de komende jaren hoog op de politieke agenda. Alle partijen zijn het erover eens dat er flink gebouwd moet worden. Toch lopen de plannen sterk uiteen als het gaat om aantallen, bouwlocaties en de vraag wie voorrang moet krijgen.
Over de omvang van de bouwopgave verschillen de partijen duidelijk van mening. De VVD is het meest ambitieus en wil tot en met 2035 maar liefst 3.000 nieuwbouwwoningen realiseren. Volgens de liberalen is dat nodig om de huidige achterstand op de woningmarkt in te halen en ruimte te bieden aan starters en jonge gezinnen.
D66 kiest voor minimaal 2.500 woningen tot 2035. Daarvan moeten er 1.000 in de komende vier jaar worden gebouwd. De partij wil tempo maken, maar ook gericht investeren in sterke dorpskernen. PvdA/GroenLinks legt de nadruk minder op het totaalaantal en meer op het type woningen. De partij wil 400 extra huurwoningen stimuleren, met een investering van 4 miljoen euro, om vooral mensen met een lager of middeninkomen meer kansen te geven.
Bouwen binnen of buiten de dorpsgrenzen?
Niet alleen het aantal woningen, ook de plek waar gebouwd wordt is onderwerp van debat. De centrale vraag: kiezen we voor inbreiding – bouwen binnen de bestaande dorpen – of voor uitbreiding aan de randen? D66 wil vooral schaal maken in de vier grootste kernen, met woningbouwprojecten van minimaal 300 woningen. Door grotere projecten te realiseren, wil de partij voorzieningen zoals scholen en zorg overeind houden.
De VVD kiest juist voor spreiding over alle elf dorpen en wil in iedere kern een nieuwe woonwijk aan de rand realiseren. Lokaal Peel en Maas ziet vooral kansen in de zogenoemde ‘triplekern’ Panningen-Helden-Egchel. Daar moet volgens de partij de belangrijkste groei plaatsvinden. Daarnaast pleit zij vaker voor bouwen in de hoogte om zuinig met ruimte om te gaan. Het CDA zet in op inbreiding, bijvoorbeeld door leegstaande gebouwen een nieuwe bestemming te geven. Tegelijkertijd sluit de partij uitbreiding met nieuwe wijken niet uit.
Tekst gaat verder onder video
Hoeveel sociale en betaalbare woningen?
Ook over het aandeel sociale en betaalbare woningen lopen de meningen uiteen. PvdA/GroenLinks en BBB willen dat minimaal 40 procent van de nieuwbouw bestaat uit sociale huur, middenhuur of betaalbare, levensloopbestendige woningen.
De VVD wil juist flexibiliteit. Volgens de partij moet het aandeel sociale huur per project kunnen worden aangepast om de haalbaarheid en betaalbaarheid van plannen voor starters en gezinnen te waarborgen. D66 wil het aandeel sociale huur vergroten, maar pleit voor maatwerk per locatie om vertraging van bouwprojecten te voorkomen.
Wie krijgt voorrang?
Een gevoelig onderwerp is de vraag wie als eerste in aanmerking komt voor een woning. BBB en Lokaal Peel en Maas vinden dat inwoners met een sociale binding of eigen inwoners nadrukkelijk voorrang moeten krijgen bij nieuwbouwplannen en de toewijzing van sociale huurwoningen.
BBB en VVD zijn kritisch op voorrang voor statushouders. De BBB vindt dat zij geen voorrang moeten krijgen boven andere urgente woningzoekenden. De VVD stelt dat voorrang alleen moet worden toegepast wanneer de wet dit strikt vereist.
Creatieve oplossingen
Naast de hoofdlijnen presenteren partijen ook eigen ideeën. D66 introduceert het plan voor een ‘starterscampus’, waar jongeren maximaal vijf jaar tijdelijk kunnen wonen. De BBB wil het makkelijker maken om op grote erven woningen te bouwen voor (groot)ouders, zodat mantelzorg eenvoudiger wordt.
De VVD pleit voor het toestaan van grotere bijgebouwen en het versoepelen van regels rond woningsplitsing. Lokaal Peel en Maas en het CDA stimuleren het Knarrenhof-concept en Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO), waarbij inwoners gezamenlijk hun buurt ontwerpen en ontwikkelen.
Richting 2030
De grote lijnen zijn duidelijk: er moet gebouwd worden. Maar de politieke keuzes gaan over tempo, schaal, locatie en verdeling. Wordt het bouwen in alle dorpen tegelijk of concentratie in enkele kernen? Ligt de nadruk op sociale huur of op flexibiliteit voor ontwikkelaars? En wie krijgt uiteindelijk de sleutel? De partijen gaan er zondag over in debat in Raadhuisplein 6. Dit is live te zien vanaf 10.30 uur en 18.00 uur op Omroep P&M.
