Peel en Maas

Agenda

Openstelling Sint Petruskerk Baarlo

In de maand augustus is de Sint Petruskerk in het centrum van Baarlo elke donderdag van 14.00 tot 16.00 uur geopend voor publiek.

Agenda

Openstelling Sint Petruskerk Baarlo - Aandacht voor Stichting Baronesse d’Erp

Tijdens de openstelling van de Sint Petruskerk in Baarlo is er op donderdag 13 en 27 augustus extra aandacht voor Stichting Baronesse d’Erp.

Fruitboerderij zoekt met spoed afnemers voor Nederlandse mirabellen

Enkele dagen voor de start van de oogst doet een fruitboerderij uit Baarlo een dringende oproep aan de verwerkende industrie. Door een samenloop van omstandigheden dreigt een grote partij Nederlandse mirabellen zonder afnemer te blijven.

Agenda

Zevende editie Rondje Kunst Baarlo in september

Bezoek op zaterdag 5 en zondag 6 september de alweer zevende editie van deze inspirerende open atelierroute. Wandel of fiets langs 13 unieke locaties in Baarlo en ontmoet 21 gepassioneerde kunstenaars. Zij openen hun deuren en vertellen je graag alles over hun werk en creatieve proces.

Uitkijktoren Baarlo tijdelijk via andere route bereikbaar

Bezoekers van de uitkijktoren in Baarlo moeten vanaf 17 augustus tot en met 2 oktober 2026 rekening houden met een aangepaste route. Door werkzaamheden aan een persleiding is de uitkijktoren in deze periode niet bereikbaar via de Berckt. Bezoekers kunnen de toren wel bereiken via het struinpad vanaf het veerpont richting Blerick.

Jaarlijkse wasdemonstratie brengt historie tot leven in Baarlo

De historische wasplaats in Baarlo vormde zondag opnieuw het decor van de jaarlijkse wasdemonstratie. Vrijwilligers lieten zien hoe de was vroeger werd gedaan, in een tijd waarin wasmachines nog niet bestonden.

Layla Peeters uit Beringe verovert zilver op Limburgs kampioenschap springen

De 28-jarige springamazone Layla Peeters uit Beringe heeft zaterdag de zilveren medaille veroverd tijdens het Limburgs kampioenschap springen in het Zuid-Limburgse Hulsberg. In de rubriek over een hoogte van 1.20 meter reed ze met haar paard Mygua naar een knappe tweede plaats.

Vermeende industriebrand in Beringe blijkt brandende matrassen

De brandweer is dinsdagochtend uitgerukt voor een brand aan de Slootsekuilen in Beringe. Aanvankelijk werd melding gemaakt van een industriebrand, maar ter plaatse bleken matrassen in brand te staan op het terrein van een bedrijf.

Tour du P&M: scholen uit Peel en Maas op het Kinjer-OLS 2026

Bij het Kinjer-OLS in Melick streden woensdag 37 basisscholen uit Nederlands en Belgisch Limburg om ‘t Ummeke. Ook vier scholen uit de gemeente Peel en Maas deden mee. Voor de kinderen stond niet alleen de strijd om de prijzen centraal, maar vooral het beleven van een eeuwenoude traditie.

Grote brand in loods Meijel, omgeving ruim afgezet

Aan de Vieruitersten in Meijel is vrijdagochtend een grote brand uitgebroken in een loods. De eerste meldingen kwamen rond 09.55 uur binnen.

Illegale bewoning aangetroffen in loodsen buitengebied Grashoek en Beringe

Het ACT!-interventieteam heeft dinsdag 30 juni 2026 een controle uitgevoerd op drie locaties in het buitengebied van Grashoek en Beringe. Daarbij is op twee plekken illegale bewoning in loodsen aangetroffen.

OLS

Belgische school wint het Kinjer-OLS

Basisschool De Wieken uit het Belgische Molenbeersel heeft het Kinjer-OLS in Melick gewonnen. De school behaalde de meeste punten en mocht daardoor voor het eerst ’t Ummeke, de wisseltrofee van het Kinjer-OLS, in ontvangst nemen. Aan het evenement deed dit jaar een recordaantal basisscholen uit Nederlands- en Belgisch-Limburg mee: 37 in totaal.

Podcast: Dorpsondersteuners zijn de verbindende schakel in Egchel en Koningslust

Een helpende hand in de tuin, vervoer naar het ziekenhuis of simpelweg iemand die meegaat voor een kop koffie. In kleine dorpen worden veel problemen onderling opgelost. Dorpsondersteuners spelen daarbij een belangrijke verbindende rol. “Mensen helpen anderen graag, maar vinden het soms moeilijk om zelf hulp te vragen.”

Ondertekening Leefbaarheidsakkoord startsein voor afronding ‘Pius Park 2.0’

De ontwikkeling van het Pius Park in Panningen krijgt een nieuwe impuls. Met de ondertekening van het Leefbaarheidsakkoord is de weg vrijgemaakt voor de afronding van fase 2 én de start van fase 3. De Provincie Limburg stelt hiervoor een subsidie van één miljoen euro beschikbaar.

KC De Kemp krijgt tijdelijke huisvesting op eigen terrein tijdens verbouwing

KC De Kemp krijgt tijdens de renovatie en uitbreiding van het schoolgebouw waarschijnlijk een tijdelijke huisvesting op het eigen terrein in Egchel. Daarmee lijkt een eerdere verhuizing naar de locatie van het Buurtcollege in Panningen van de baan.

OLS brengt traditie en vernieuwing samen: van nieuw standaardpaard tot fusieschutterij

Zondag trekt het Oud-Limburgs Schuttersfeest (OLS) naar Melick. Voor duizenden schutters is het de ontknoping van maandenlange voorbereiding. Ook in de gemeente Peel en Maas is de spanning voelbaar. Schutterij Sint-Lambertus uit Helden verschijnt met een nieuw standaardpaard aan de start, terwijl de gefuseerde schutterij Sint Hubertus Sint Leonardus uit Beringe en Panningen/Egchel haar eerste OLS beleeft.

Nieuw hondenspeelveld in Egchel opent deuren voor viervoeters en hun baasjes

Hondeneigenaren in Egchel kunnen vanaf nu terecht op een nieuw hondenspeelveld in Natuurpark De Kemp. Op het grasveld van het voormalige schutterijterrein wordt een omheind speelveld van ruim 1.000 vierkante meter gerealiseerd, speciaal bedoeld als ontmoetingsplek voor honden en hun baasjes.

Tijdelijke vergunning voor Egchelse kinderdagbesteding blijft in stand

De gemeente Peel en Maas houdt vast aan de tijdelijke vergunning voor Oppe Egchelsehei, de kleinschalige dagbestedingslocatie voor kinderen met een rugzakje. Bezwaren van omwonenden en agrariërs zijn weliswaar gegrond verklaard, maar de vergunning blijft na een aanvullende onderbouwing en extra voorwaarden toch van kracht.

Persoon raakt gewond bij steekincident in Grashoek

Een bewoner van een boerderij aan de Spiesberg in Grashoek is zondagavond gewond geraakt bij een steekpartij. Het incident vond rond 21.35 uur plaats. De politie doet onderzoek naar de toedracht.

Grashoek blijkt walhalla voor gierzwaluwen en vleermuizen, maar toch: “Zorgwekkende afname”

In Grashoek wordt onderzocht waar gierzwaluwen en vleermuizen leven. De gemeente Peel en Maas laat de beschermde diersoorten in kaart brengen, zodat woningen in de toekomst beter kunnen worden geïsoleerd zonder hun leefgebied te beschadigen. Het dorp blijkt een populaire thuishaven voor de dieren, maar toch zijn er zorgen.

Grashoek presenteert toekomstplan: IKC en tijdelijke sporthal moeten dorp versterken

De werkgroep ‘Lang Laeve Grashook’ wil de leefbaarheid van Grashoek ook in de toekomst behouden. Tijdens een bewonersbijeenkomst zijn de resultaten van een haalbaarheidsonderzoek gepresenteerd. Daaruit komt een duidelijke voorkeursvariant naar voren: een integraal kindcentrum (IKC) in gemeenschapshuis Ankerplaats, gecombineerd met een tijdelijke sporthal bij de sportvelden.

Illegale bewoning aangetroffen in loodsen buitengebied Grashoek en Beringe

Het ACT!-interventieteam heeft dinsdag 30 juni 2026 een controle uitgevoerd op drie locaties in het buitengebied van Grashoek en Beringe. Daarbij is op twee plekken illegale bewoning in loodsen aangetroffen.

Informatieavond over toekomstplannen voor Grashoek

De commissie Lang Laeve in Grashook organiseert op woensdag 1 juli een informatieavond over de toekomstplannen voor het dorp. Tijdens de bijeenkomst worden inwoners bijgepraat over de voortgang van het project en is er ruimte om vragen te stellen en mee te denken.

Hamerstuk: raad stemt binnenkort over gebiedsontwikkeling Grashoek

De gemeenteraad van Peel en Maas stemt over twee weken over het omgevingsplan voor de gebiedsontwikkeling in Grashoek. Het voorstel geldt als een hamerstuk, wat betekent dat de raad naar verwachting zonder inhoudelijke discussie met het plan instemt.

Agenda

Bordspellenmiddagen Museum Peel en Maas

Museum Peel en Maas organiseert samen met Bart Stappers van Spellenavond Limburg twee bordspellenmiddagen.

Politie zoekt getuigen van babbeltruc in Helden

De politie is op zoek naar getuigen van een babbeltruc aan de Van Hövellstraat in Helden. Bij het incident werden geld en sieraden buitgemaakt. In een getuigenoproep via Burgernet vraagt de politie aan buurtbewoners om camerabeelden of andere informatie te delen.

Politie zoekt getuigen van oplichting door nepagenten in Helden

De politie is op zoek naar getuigen van een oplichtingsincident door nepagenten dat op dinsdag heeft plaatsgevonden aan de Van Hövellstraat in Helden. De vermoedelijke verdachte liep tussen ongeveer 16.30 en 16.45 uur weg na het incident.

Politie treft vermoedelijk alarmpistool en munitie aan in container in Helden

Dankzij een alerte burger heeft de politie in Helden een vermoedelijk alarmpistool met bijbehorende munitie aangetroffen in een afvalcontainer.

Natuurbrand Heldense Bossen: voorbereiding werkte goed, maar er zijn ook verbeterpunten

De natuurbrand die eind april uitbrak in de Heldense Bossen heeft laten zien dat de voorbereiding op natuurbranden goed werkt. De brand bleef binnen het vooraf aangewezen brandcompartiment, waardoor verdere uitbreiding kon worden voorkomen. Tegelijkertijd laat de evaluatie zien dat er nog verbeteringen mogelijk zijn, onder meer bij de bereikbaarheid van het gebied en de bluswatervoorzieningen. Dat blijkt uit de antwoorden van het college op vragen van de CDA-fractie.

Agenda

ZomerVISkaravaan in Helden

HSV De Ruisvoorn organiseert samen met de Sportvisunie een gratis JeugdVISevent in Helden.

Limburg Festival brengt voor het eerst voorstellingen naar Peel en Maas

Voor het eerst doet Limburg Festival deze zomer Peel en Maas aan. Van 11 tot en met 16 augustus verandert de gemeente, samen met onder meer Beesel, in een decor voor bijzonder locatietheater. Op het programma staan zo'n 50 voorstellingen op verrassende locaties, waaronder Rondje Pontje Opera in Kessel, Neer en Beesel.

Oudpapieractie Muziekvereniging Kessel loopt vast door overvolle wagens

De maandelijkse oudpapieractie van Muziekvereniging Kessel is afgelopen zaterdag niet volledig uitgevoerd. Door de grote hoeveelheid opgeslagen papier raakten de inzamelwagens al vol voordat alle straten konden worden bezocht.

Iconisch winkeltje familie Nieskens heeft eigen boek

Het begon in 1918 als een bescheiden kleermakerij, maar groeide uit tot een begrip in Kessel. Liefst tachtig jaar lang was het piepkleine winkeltje van de familie Nieskens aan het Kerkplein dé plek voor snoepgoed en tabak. De overstap naar de euro luidde uiteindelijk het definitieve einde in. Auteurs Ans van der Linden en Wil Janssen legden de bijzondere historie vast in een nieuw boek, dat werd uitgegeven door Heemkundekring Kessels Eigen.

Nieuwe Crystal Garden Stage van Neptunus voor het eerst te zien op Tomorrowland

Bezoekers van Tomorrowland zien dit jaar een nieuwe Crystal Garden Stage. Het podium is gebouwd met een nieuwe constructie van het Kesselse bedrijf Neptunus. De constructie heet Triton en wordt voor het eerst gebruikt tijdens een evenement. De oude Crystal Garden Stage, Salacia, is daarmee vervangen.

Agenda

Vrijwilligersbijeenkomst PeelenMaasNet

PeelenMaasnet organiseert in samenwerking met Heemkundevereniging Kessels Eigen een vrijwilligersbijeenkomst met een verrassend programma.

Gezichten achter de Geschiedenis: de nalatenschap van meester Ton

Hij was onderwijzer, dorpshistoricus en bovenal een onvermoeibare verteller van de geschiedenis van Kessel. Meester Ton Hendricks wijdde zijn leven aan het vastleggen van het verleden van Peel en Maas, Kessel en Kasteel De Keverberg. Niet om boeken te vullen of archieven aan te leggen, maar om verhalen levend te houden voor volgende generaties.

Sanne Hanssen uit Kessel-Eik speelt gastrol in nieuwe sitcom Ouwehoeren

De uit Kessel-Eik afkomstige actrice Sanne Samina Hanssen is te zien als gastacteur in de nieuwe sitcom Ouwehoeren. De opnames vinden plaats van 4 tot en met 8 augustus in BACKSTAGE, het nieuwe podium van Maaspoort in Venlo.

Kessel-Eik krijgt eigen dorpsvlag in aanloop naar 700-jarig bestaan

Kessel-Eik heeft voortaan een eigen dorpsvlag. De vlag wappert inmiddels trots op het Mariaplein en is ontworpen door inwoner Giel Muijsenberg. Met het initiatief krijgt het dorp een eigen herkenbaar symbool, iets waar volgens de initiatiefnemer al langer behoefte aan was. De vlag moet bijdragen aan de identiteit van Kessel-Eik en zal een prominente rol spelen tijdens de viering van het 700-jarig bestaan van het dorp.

Ook dit is Peel en Maas: Kessel-Eik houdt de leefbaarheid in eigen hand

In Kessel-Eik draait leefbaarheid niet alleen om voorzieningen, maar vooral om de inwoners zelf. Met actieve werkgroepen, een bloeiend verenigingsleven en veel vrijwilligers zetten bewoners zich dagelijks in om hun dorp levendig en aantrekkelijk te houden. Tegelijkertijd maken zij zich zorgen over de toekomst, met name over woningbouw en het behoud van de basisschool.

Tour du P&M: scholen uit Peel en Maas op het Kinjer-OLS 2026

Bij het Kinjer-OLS in Melick streden woensdag 37 basisscholen uit Nederlands en Belgisch Limburg om ‘t Ummeke. Ook vier scholen uit de gemeente Peel en Maas deden mee. Voor de kinderen stond niet alleen de strijd om de prijzen centraal, maar vooral het beleven van een eeuwenoude traditie.

OLS

Belgische school wint het Kinjer-OLS

Basisschool De Wieken uit het Belgische Molenbeersel heeft het Kinjer-OLS in Melick gewonnen. De school behaalde de meeste punten en mocht daardoor voor het eerst ’t Ummeke, de wisseltrofee van het Kinjer-OLS, in ontvangst nemen. Aan het evenement deed dit jaar een recordaantal basisscholen uit Nederlands- en Belgisch-Limburg mee: 37 in totaal.

Peel en Maas steekt 4 miljoen euro in snellere woningbouw

De gemeente Peel en Maas gaat extra geld en mensen inzetten om sneller nieuwe woningen te kunnen bouwen. De gemeenteraad heeft ingestemd met een plan om hiervoor 4 miljoen euro opzij te zetten. Een motie van de BBB om extra te focussen op het dorp Kessel-Eik werd door een meerderheid van de raad afgewezen.

Aanrijding tussen auto en vrachtwagen in Koningslust

Op de Sevenumsedijk in Koningslust heeft vrijdagmiddag een flinke aanrijding plaatsgevonden tussen een personenauto en een vrachtwagen. Bij het ongeval raakte niemand gewond.

Podcast: Dorpsondersteuners zijn de verbindende schakel in Egchel en Koningslust

Een helpende hand in de tuin, vervoer naar het ziekenhuis of simpelweg iemand die meegaat voor een kop koffie. In kleine dorpen worden veel problemen onderling opgelost. Dorpsondersteuners spelen daarbij een belangrijke verbindende rol. “Mensen helpen anderen graag, maar vinden het soms moeilijk om zelf hulp te vragen.”

Verkeersmaatregelen op De Remer moeten zorgen voor meer veiligheid

De gemeente Peel en Maas en de provincie Limburg bereiden verkeersmaatregelen voor op De Remer in Koningslust. Met de aanpassingen willen beide overheden de verkeersveiligheid verbeteren en het aantal gevaarlijke verkeerssituaties verminderen.

CDA stelt vragen over aankoop voormalig klooster Koningslust

De CDA-fractie heeft vragen ingediend bij het college van Peel en Maas over de aankoop van het voormalig kloostergebouw in Koningslust. Aanleiding zijn de verschillende verklaringen die de afgelopen periode naar buiten zijn gekomen over de gemaakte afspraken met het Bisdom Roermond.

Peel en Maas geeft geld voor plannen met oud klooster in Koningslust

De gemeenteraad van Peel en Maas heeft ingestemd met een voorbereidingskrediet van 170.000 euro om plannen te maken voor de verbouwing van het voormalige klooster, het broederhuis, in Koningslust. De bedoeling is dat er woningen komen voor mensen die hulp nodig hebben, maar hier is veel discussie over.

Agenda

Zomerconcert Heldens Gemengd Koor Bel Canto gaat niet door

Het geplande zomerconcert van Bel Canto zondag 28 juni gaat niet door. De organisatie heeft besloten het evenement af te gelasten vanwege de verwachte hoge temperaturen.

Meer dan 800 koninginnen gevangen: vangactie Aziatische hoornaar succesvol

De vangactie tegen de Aziatische hoornaar heeft dit voorjaar naar schatting ruim 800 gevangen koninginnen opgeleverd in de gemeente Peel en Maas. Daarmee is een belangrijke stap gezet in de bestrijding van de invasieve exoot. Nu de vangperiode voorbij is, vragen de initiatiefnemers inwoners om hun vallen weer in te leveren.

Aquafun uit Maasbree failliet: negen medewerkers verliezen baan

Zwembadaanlegger Aquafun uit Maasbree is dinsdag door de rechtbank failliet verklaard. Het faillissement is door het bedrijf zelf aangevraagd.

Maasbreese Thomas Janssen grootste talent jeugdopleiding VVV

VVV-Venlo heeft de Jan Klaassens Award 2026 uitgereikt aan Thomas Janssen. De 18-jarige aanvaller uit Maasbree ontvangt daarmee de jaarlijkse onderscheiding voor het grootste talent uit de eigen jeugdopleiding van de Venlose club.

Gemeente onderzoekt uitbreiding Meuleveld voor toekomstige woningbouw

De gemeente Peel en Maas zet een volgende stap in de ontwikkeling van Meuleveld in Maasbree. Voor de wijk staan ruim 80 woningen gepland, waarvan de bouw naar verwachting rond 2028 start. Om ook daarna voldoende ruimte te houden voor woningbouw, onderzoekt de gemeente de mogelijkheden voor uitbreiding van het plangebied.

Zusjes Lenders uit Maasbree vallen in de prijzen op Limburgs kampioenschap

Maud en Liv Lenders uit Maasbree hebben afgelopen zondag succesvol gepresteerd tijdens de Limburgse kampioenschappen in Hulsberg. Liv behaalde een bronzen medaille, terwijl Maud zich Limburgs kampioen mocht noemen.

Sharon Lemmen pakt zilver op Limburgs kampioenschap springen

De Maasbreese amazone Sharon Lemmen heeft zaterdag een zilveren medaille veroverd tijdens de Limburgse kampioenschappen springen in Margraten. Met haar paard Fay de Tomerville eindigde zij als tweede in de klasse 1.10 meter.

Oranje Onder 16 met Meijelse Imke Claessens verslaat Rusland en bereikt halve finale EK

De Nederlandse waterpolomeiden Onder 16 hebben zich geplaatst voor de halve finale van het EK. In de kwartfinale werd Rusland met 7-10 verslagen na een sterke teamprestatie. Laura Renkers was met vier treffers de grote uitblinkster, terwijl de Meijelse Imke Claessens opnieuw een belangrijke rol speelde in de Nederlandse defensie.

Meijelse Imke Claessens schittert met Jong Oranje en bereikt kwartfinales

Na de zware wedstrijd tegen Spanje liet Jong Oranje een uitstekende reactie zien in het duel met Tsjechië op het WK waterpolo voor meisjes onder de 16 jaar. In het buitenbad was Nederland vanaf het eerste fluitsignaal de bovenliggende partij. Alle speelsters kregen speeltijd en Oranje boekte een overtuigende 25-4 overwinning.

Auto rolt bij Meijel het kanaal in, bestuurder ongedeerd

Een automobilist is maandagmiddag flink geschrokken nadat zijn auto het kanaal langs de N275 bij Meijel in is gerold. De Spaanse man was aan het lunchen bij een eetcafé en had zijn auto geparkeerd, maar daarbij vermoedelijk de handrem niet aangetrokken.

Skyline van Meijel in nieuwe clubshirts RKMSV

RKMSV heeft de nieuwe wedstrijdshirts voor het seizoen 2026-2027 gepresenteerd. Zowel het thuis- als uittenue kreeg een nieuw ontwerp, waarin de clubkleuren en verschillende herkenbare elementen uit Meijel zijn verwerkt.

Waterpolo

Meijelse Imke Claessens verliest met Oranje van regerend kampioen Spanje

De Nederlandse waterpolosters onder 16 jaar hebben zondag hun tweede wedstrijd op het internationale toernooi verloren. Regerend Europees- en wereldkampioen Spanje bleek met 13-5 een maatje te groot voor Oranje. De Meijelse Imke Claessens kwam opnieuw in actie voor Nederland.

GAWA Festival keert terug naar Meijel na succesvolle eerste editie

Na een succesvolle eerste editie keert GAWA Festival terug. Op zaterdag 26 september verandert de Trambaan in Meijel opnieuw in het decor voor een avond vol muziek, gezelligheid en feest.

Agenda

Muziek onder de Toren Panningen

De werkgroep Cultuur in Peel en Maas organiseert wekelijks een muziekoptreden aan het Raadhuisplein onder de Toren in Panningen. Elke zaterdag van april tot en met september worden optredens gegeven.

HMT trekt opnieuw duizenden liefhebbers naar De Vosberg

Het Historisch Motoren- en Tractorenfestival (HMT) bewees ook dit jaar weer waarom het bekendstaat als het grootste historische motoren- en tractorenevenement van Europa. Op het festivalterrein van De Vosberg genoten duizenden bezoekers van een indrukwekkende verzameling historische tractoren, stationaire motoren, landbouwmachines en oude ambachten.

Historisch spektakel dit weekend in Panningen: 45e Internationaal Historisch Festival

Liefhebbers van oldtimer tractoren, historische motoren, vrachtwagens en landbouwmachines kunnen dit weekend hun hart ophalen tijdens het 45e Internationaal Historisch Festival (IHF) in Panningen. Op zaterdag 25 en zondag 26 juli verandert een terrein van ruim 15 hectare aan de Slinkstraat in een van de grootste historische verzamelaarsevenementen van Europa.

Panningen bruist: gesprekken over geloof, gezin en het naderende pensioen op de weekmarkt

Op de weekmarkt in Panningen draait het niet alleen om boodschappen doen. Tussen de marktkramen ontstaan ontmoetingen en gesprekken die een inkijkje geven in het dagelijks leven van inwoners. Van een gesprek over geloof tot een opa die uitkijkt naar zijn pensioen: de markt blijkt opnieuw een plek waar verhalen samenkomen.

De Moennik 87 duikt in verleden van centrum Panningen

Heemkundevereniging Helden heeft een nieuwe editie van het historische tijdschrift De Moennik uitgebracht. In nummer 87 staat onder meer een uitgebreid verhaal over de ontwikkeling van het centrum van Panningen. Onder de titel ‘Van Verkesmerret tot hart van Peel en Maas’ wordt beschreven hoe het dorp in ruim zeventig jaar ingrijpend veranderde.

Bosbrand in buitengebied van Panningen onder controle

In het buitengebied van Panningen is donderdagochtend een bosbrand uitgebroken. Rond 08.30 uur werd de brandweer gealarmeerd voor een brand aan de Slinkstraat, waar op een afgelegen locatie in een bosperceel vuur was ontstaan.